લોહિત ગુજરાતી યુનિકોડ ફોન્ટ | Lohit Gujarati Unicode Font

આજે થોડુ મારા ફિલ્ડ, ગમતા વિષયની થોડી વાતો…

ઇન્ટરનેટની દુનિયામાં જો સૌ પ્રથમ જો કોઇ મુશ્કેલી હોય, તો તે ફોન્ટની હતી. જોકે મારે હવે ફોન્ટ શું છે એ કહેવાની જરૂર નથી લાગતી. કારણ કે અત્યારે તમે જ્યારે આ બ્લોગ વાંચી રહ્યા છુઓ, ત્યારે એટલું તો ચોક્કસ કહી શકુ કે ઇન્ટરનેટમાં તમે માહેર છો, ફોન્ટ વિષે જાણો છો…

ફોન્ટ ઇસ્યુ એટલા માટે હતો કે પહેલા નોન-યુનિકોડ ફોન્ટ્સ વપરાતા. જે વાપરવા બહુ સહેલા હતા. પરંતુ ઇન્ટરનેટનો વ્યાપ વધતાં આવા ફોન્ટ બિનજરૂરી સાબીત થયા. કારણ કે તે ફોન્ટ આમ જૂઓ તો બધાને રમાડતા હોય તેમ જ લાગે !! જેમ કે ફોન્ટ LMG Arun અહીં તમે ‘A’ લખો ત્યારે તમને ‘બ’ દેખાય. હું મારા શબ્દને બેવડાવું છું…’દેખાય’ નહીં કે ‘લખાય’… એ માત્ર દેખવા પુરતો જ ગુજરાતીનો ‘બ’ છે, વાસ્તવમાં તો ‘A’ જ છે. આથી જ્યારે તે પોતાનું સ્થાન બીજે ક્યાંય છોડે અથવા તો બીજે ક્યાંય લઇ જવામાં આવે ત્યારે પોતે પોતાના મુળ સ્વરૂપમાં જ આવી જશે…! મને ખ્યાલ છે જ્યારે મેં મારો શરૂઆતનો બ્લોગ લખ્યો ત્યારે આજ મેથડથી લખેલો. અને મારા PCમાં તો બરાબર જ દેખાય કારણ કે તે LMG ફોન્ટ મારા કમ્પ્યુટરમાં તો ઇન્ટોલ હતા જ. પરંતુ મારા એમ મિત્રએ મને કહ્યું કે કઇ ભાષામાં તે લખ્યું છે? ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે આતો મારા એકના જ કમ્પ્યુટરમાં બરાબર દેખાય છે. ત્યારે નક્કી કર્યું કે હવે આનો વિકલ્પ કઇ હોવો જ જોઇએ. અને ત્યારે હું પરિચયમાં આવ્યો યુનિકોડ શબ્દ થી. ત્યાર પછી તો મેં યુનિકોડમાં જ ટાઇપ કરતો અને બ્લોગિંગની શરૂઆત થઇ.

ત્યારબાદ યુનિકોડ ફોન્ટમાં પણ ગુજરાતી ભાષામાં ઘણા બધા ફોન્ટ્સ જોયા. ઘણાયે તો હજૂ સુધી ડીફોલ્ટ ફોન્ટ Shruti સિવાય બીજા કોઇ ફોન્ટ જોયા પણ નહીં હોય. બીજા ફોન્ટમાં સીધુ નામ આવે Arial Unicode MS. આ ફોન્ટ મને ગમ્યાં. પણ જ્યારે એનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યો ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે તે તો ‘દ્વારકા’ શબ્દને ‘દ ્ વારકા’ જેમ બતાવે છે. આ તો ન પોસાય. પછી બીજા ફોન્ટની સર્ચમાં હતો. બીજા ઘણા બધા મળ્યા. લેઆઉટ્સ પણ સરસ. પણ મુશ્કેલી એક જ હતી. આ બધા ફોન્ટ્સ Open Type – Open Source નહોતા. બધા કોઇની માલિકીના હતા. મારે એક એવા ફોન્ટ્સની જરૂરીયાત હતી કે જે કોઇ પણ પ્રકારની કોઇરાઇટ વિના હોય અને ઓપન સોર્સ હોય. જેથી કરીને હું પણ તેમાં ભાગ લઇ શકું. આમ કરતાં કરતાં એક ફોન્ટ ધ્યાનમાં આવ્યા – “Lohit Gujarati”. હા, લોહિત ગુજરાતી. આ ફોન્ટ મુળ તો Fedore માં વપરાય છે. આમ છતાં Open Source હોવાના કારણે તે TTF, OTF, WebFont તરીકે ઉપલબ્ધની લીધે બહુ પ્રચલિત થઇ રહ્યા છે. મેં આ ફોન્ટનો યુઝ કરવાનું નક્કી કર્યું. શરૂઆત કચેરીના કાગળોથી કરી. નક્કી કર્યું કે હવેથી મારી શાખાના દરેક કાગળો માત્ર લોહિત ગુજરાતી ફોન્ટમાંથી જ લખાશે. અને થયું પણ ખરુ. ધીરે ધીરે આ ફોન્ટ બીજા બધાને પણ પસંદ આવવા લાગ્યા, અને હવે મારી કચેરીના દરેક કાગળ Lohit Guajratiમાં જ લખાય છે. પહેલાં તો મેં એવું નક્કી કરાવ્યું કે Font કરતાં Unicode મહત્વનું છે. કારણ કે જો આપણો ડેટા યુનિકોડમાં હશે તો, તે ભવિષ્યમાં બહુ જ ઉપયોગી થશે. આ ફોન્ટ વાપરતાં એક ખામી જણાયઇ. મેં જોયું કે Lohit Gujaratiમાં ‘ધ’ અને ‘ઘ’ બન્ને સરખા જ દેખાય છે. જો કે જે લોકો પહેલેથી LMG વિગેરે વાપરતાં એને કશો ફેર ન પડતો કેમકે એ લોકોને ધ-ઘ, પ-૫ (પાંચ), ર-૨ (બે) બધુ સરખુ જ લાગતું. પરંતુ મને એ ગમ્યું નહીં. અને એમ થયું હું ફોન્ટ વાપરુ છુ, તો અને ઓપન સોર્સ છે, પોતે કમે મોડીફાઇ ન કરી શકું. ઇન્ટરનેટ પર સર્ફીંગ કર્યું. અને FontForgeની મદદથી ધ, અને ઘ ને અલગ કર્યા. બન્નેનો લે-આઉટ બદલાવ્યો. અને ત્યારબાદ મારી કચેરીના બધા કમ્પ્યુટરમાં એ ફોન્ટ અપડેટ કરી દીધા. પણ આ તો મારા પુરતો જ સુધારો હતો. એમ થયું કે બીજા બધા Lohit Gujarati વાપરતાં હશે તેનુ શું? મેં Lohit Gujarati ફોન્ટના ડેવલપર પ્રવિણભાઇ સાતપુતેનો સંપર્ક કર્યો અને BugZillaમાં આ અંગેની Bug દાખલ કરી. થોડાક દિવસો પછી મને ઇ-મેઇલ આવ્યો, જેમાં પ્રવિણભાઇ કહ્યું કે આ બગ સોલ્વ કરવમાં આવી છે. ત્યારબાદ મેં ઘણી વખત બીજી કેટલીક બગ નોંધાવી અને સોલ્વ થઇ.

હવે મુદ્દાની વાત. આ બ્લોગ લખવાનું મુળ કારણ… Lohit Gujarati ફોન્ટ હું એક જ વાપરું છું તેવું નથી. Fedore systemમાં તો તે આવે જ છે. હવેના Android ફોનમાં પણ default ગુજરાતી ફોન્ટ તરીકે Lohit Gujarati પ્રી-ઇન્ટોલ્ડ આવે છે. અને મને વધારે ખુશ ત્યારે થઇ, જ્યારે મહેસૂલ વિભાગમાંથી કેટલાક પત્રો, પરિપત્રોમાં Lohit Gujarati ફોન્ટમાં આવ્યા. આ વાત મને બહુ ગમી. કારણ કે લોહિત ગુજરાતી ફોન્ટનો વ્યાપ ધીરે ધીરે વધી રહ્યો છે. આ કોઇ માર્કેટીંગ નથી. પરંતુ જ્યારે આ બાબત મેં ફોન્ટના ડેવલપર પ્રવિણભાઇને કહી ત્યારે તે બહું રાજી થયા. અને કેમ ન થાય, પોતે ડેવલપ કરેલા ફોન્ટ ગુજરાત સરકારની કચેરીઓ, મહત્વનું ખાતું – મહેસૂલ વિભાગમાં જ્યારે વપરાતાં હોય તે તેના માટે ગર્વની વાત છે. મને પણ, કારણ કે હું આ લોહિત ગુજરાતી ફોન્ટમાં મહત્વના ફેરફાર લાવ્યો છું.

Project Lohit Gujarati:

નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ – ૨૦૧૩

નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ – ૨૦૧૩

આદ્યકવિ નરસિંહ મહેતા સાહિત્યનિધિ, જૂનાગઢ દ્વારા વિદ્યમાન ગુજરાતી કવિને તેનાં સમગ્ર કવિતા-સર્જનને લક્ષમાં લઇને પ્રતિવર્ષ આપતો ગુજરાતી કવિતાનો સૌથી વધુ ગૌરવપ્રદ,

અઢારમો “નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ” સુપ્રસિદ્ધ કવિશ્રી નલિન રાવળને

તેમજ

ઓગણીસમો “નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ” સુપ્રસિદ્ધ કવિશ્રી હરિકૃષ્ણ પાઠકને એનાયત થશે.

ગુજરાતના સાક્ષરો, વિદ્વજનોની ઉપસ્થિતિમાં આ બન્ને કવિઓનું સન્માન કરી, બન્ને કવિઓને પુરા ₹ ૧,૫૧,૦૦૦/-, ₹ ૧,૫૧,૦૦૦/-ના રાશિ સાથે, નરસિંહ મહેતાની ધાતુની પ્રતિમાના સ્મૃતિચિહ્ન સાથે ૨૦૧૩ના “નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ” અર્પણ થશે.

આ અવસરે કવિશ્રી નલિન રાવળ તથા કવિશ્રી હરિકૃષ્ણ પાઠક દ્વારા કાવ્યપાઠ, નરસિંહ મહેતાનાં પદ તથા બન્ને કવિઓની રચનાનીં રચનાઓનું ગાન પ્રસ્તુત થશે.

ગુજરાતી સાહિત્યના આ ગૌરવંતા પ્રસંગે આપને, સહુ રસિકજનો સંગાથે ઉપસ્થિત રહેવા હાર્દિક નિમંત્રણ છે.

સ્નેહાધીન

હર્ષદ ચંદારણા

મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી

આદ્યકવિ નરસિંહ મહેતા સાહિત્યનિધિ

“આંખની શી રીતભાત? પલમાં એવા લાડ લડાવે,

નજરની ફુલ હળવી એવી થપકી મારી મનને મારા શુંય હુલાવે.”

–     નલિન રાવળ

“નેજવાંની છાંય તળે બેઠો બુઢાપો, એનું ઝાડ જેમ ઝૂલ્યું છે મન,

કરચલીએ કરમાયાં કાયાના હીર, તોય ફુલ જેમ ખૂલ્યું છે મન.”

–     હરિકૃષ્ણ પાઠક

એવોર્ડ-અપર્ણ

પૂજ્ય મોરારીબાપુ

કાવ્ય-પઠન

શ્રી નલિન રાવળ

હરિકૃષ્ણ પાઠક

વિશેષ વક્તવ્ય

શ્રી ચન્દ્રકાંત શેઠ

સન્નિધિ

શ્રી રઘુવીર ચૌધરી

શ્રી લાભશંકર પુરોહિત

સ્વર-પ્રતિભા

શ્રી હરિશ્ચન્દ્ર જોશી

શ્રી વિપુલ ત્રિવેદી

શ્રી વ્યોમ માંકડ

ઉદ્ઘોષણા

શ્રીમતી સુનીતા સંજય ચૌધરી

ગિરનાર-ગરિમા

શ્રી નૂપુર-ગુચ્છ

આજની ઘડી રળીયામણી: ગરબો

રૂપાયતન બાલભવન, જૂનાગઢની બાળાઓ

સમારોહ

શરદ-પૂર્ણિમા, ૧૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ – શુક્રવાર,સાંજે ૫:૩૦

સ્થળ: રૂપાયતન પરિસર, ગિરનાર તળેટી, જૂનગાઢ.

ફોન: ૦૨૮૫-૨૬૨૭૫૭૩

વેબ: http://rupayatan.com

આ સમારોહનું જીવંત પ્રસારણ http://www.moraribapu.org પર જોઇ શકાશે તથા આસ્થાચેનલ પર પછીથી પ્રસારણ થશે.


આદ્યકવિ નરસિંહ મહેતા સાહિત્યનિધિ,

૧૦૧, અમૃત પેલેસ, સર્કીક હાઉસ પાસે, જૂનાગઢ. ફોન નં: ૦૨૮૫-૨૬૫૧૪૯૭

નવરંગ..નવરસ…(નાટ્ય)

Rupayatan Logo With Motto

સાંસ્કૃતિક સમન્વય ઝંખતું: રૂપાયતન મુદ્રા

ચિત્રલેખા દ્વારા પસંદ પામેલા વિશ્વનાં વિવિધ ક્ષેત્રના ૬૦ ગુજરાતીઓમાં જે સ્થાન પામ્યા છે એવા ૧૯૧ ગુજરાતી ત્રિઅંકી નાટકોનાં વિક્રમ સર્જક લેખક શ્રી પ્રવિણ સોલંકી પ્રસ્તુત અને શ્રી લલિત શાહ પ્રેરિત ભરપૂર મનોરંજન અને મનોમંથનનો રાજભોગ…

“નવરંગ…નવરસ…”

  • એક સાથે નવ જુદા જુદા રસ અને રંગનાં સફળ – લોકપ્રિય નાટકોની દ્રશ્ય – શ્રવ્ય રજૂઆત…
  • હાસ્ય – રહસ્ય – રોમાન્સ અને રોમાંચક નાટકોનાં વિવિધ દ્રશ્યોની ગુજરાતી રંગભૂમિનાં કલાકારો દ્વારા પઠન સાથે રજૂઆત…
  • ગીત – સંગીત સાથે ગુજરાતી ભાષા અને સંસ્કૃતિની હૃદયસ્પર્શી વાર્તાઓની રજૂઆત…
  • ભારતીય સંસ્કૃતિની મહાન કૃતિઓ – રામાયણ, મહાભારત, પુરાણો અને આખ્યાનોમાંથી આજ સુધી ભાગ્યે જ સાંભળેલી કથાઓનો રસપ્રદ આસ્વાદ…
  • પ્રવિણ સોલંકીની નાટ્ય સર્જન યાત્રા – કેફિયત.

દિલ અને દિમાગને તરબતર કરી દે તેવો એમ અનોખો અદ્દ્ભુત કાર્યક્રમ…

આ પહેલાં ક્યારેય નહિં અને હવે પછી ક્યારેય માણવા ન મળે

એવો રંગભૂમિનો એક અનોખો જલસો… એટલે જ

“નવરંગ…નવરસ…”

આ રસપ્રદ અને અનોખા જલસામાં આપ કલાપ્રેમી મિત્રો સાથે સાદર નિમંત્રિત છો…

તારીખ: ૨૨-૦૯-૨૦૧૩, રવિવાર

સયમ: સાંજના ૦૬-૦૦ થી ૦૮-૩૦

સ્થળ: રૂપાયતન, ભવનાથ, જૂનાગઢ.