Archive for the ‘Computer’ Category

લોહિત ગુજરાતી યુનિકોડ ફોન્ટ | Lohit Gujarati Unicode Font

આજે થોડુ મારા ફિલ્ડ, ગમતા વિષયની થોડી વાતો…

ઇન્ટરનેટની દુનિયામાં જો સૌ પ્રથમ જો કોઇ મુશ્કેલી હોય, તો તે ફોન્ટની હતી. જોકે મારે હવે ફોન્ટ શું છે એ કહેવાની જરૂર નથી લાગતી. કારણ કે અત્યારે તમે જ્યારે આ બ્લોગ વાંચી રહ્યા છુઓ, ત્યારે એટલું તો ચોક્કસ કહી શકુ કે ઇન્ટરનેટમાં તમે માહેર છો, ફોન્ટ વિષે જાણો છો…

ફોન્ટ ઇસ્યુ એટલા માટે હતો કે પહેલા નોન-યુનિકોડ ફોન્ટ્સ વપરાતા. જે વાપરવા બહુ સહેલા હતા. પરંતુ ઇન્ટરનેટનો વ્યાપ વધતાં આવા ફોન્ટ બિનજરૂરી સાબીત થયા. કારણ કે તે ફોન્ટ આમ જૂઓ તો બધાને રમાડતા હોય તેમ જ લાગે !! જેમ કે ફોન્ટ LMG Arun અહીં તમે ‘A’ લખો ત્યારે તમને ‘બ’ દેખાય. હું મારા શબ્દને બેવડાવું છું…’દેખાય’ નહીં કે ‘લખાય’… એ માત્ર દેખવા પુરતો જ ગુજરાતીનો ‘બ’ છે, વાસ્તવમાં તો ‘A’ જ છે. આથી જ્યારે તે પોતાનું સ્થાન બીજે ક્યાંય છોડે અથવા તો બીજે ક્યાંય લઇ જવામાં આવે ત્યારે પોતે પોતાના મુળ સ્વરૂપમાં જ આવી જશે…! મને ખ્યાલ છે જ્યારે મેં મારો શરૂઆતનો બ્લોગ લખ્યો ત્યારે આજ મેથડથી લખેલો. અને મારા PCમાં તો બરાબર જ દેખાય કારણ કે તે LMG ફોન્ટ મારા કમ્પ્યુટરમાં તો ઇન્ટોલ હતા જ. પરંતુ મારા એમ મિત્રએ મને કહ્યું કે કઇ ભાષામાં તે લખ્યું છે? ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે આતો મારા એકના જ કમ્પ્યુટરમાં બરાબર દેખાય છે. ત્યારે નક્કી કર્યું કે હવે આનો વિકલ્પ કઇ હોવો જ જોઇએ. અને ત્યારે હું પરિચયમાં આવ્યો યુનિકોડ શબ્દ થી. ત્યાર પછી તો મેં યુનિકોડમાં જ ટાઇપ કરતો અને બ્લોગિંગની શરૂઆત થઇ.

ત્યારબાદ યુનિકોડ ફોન્ટમાં પણ ગુજરાતી ભાષામાં ઘણા બધા ફોન્ટ્સ જોયા. ઘણાયે તો હજૂ સુધી ડીફોલ્ટ ફોન્ટ Shruti સિવાય બીજા કોઇ ફોન્ટ જોયા પણ નહીં હોય. બીજા ફોન્ટમાં સીધુ નામ આવે Arial Unicode MS. આ ફોન્ટ મને ગમ્યાં. પણ જ્યારે એનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યો ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે તે તો ‘દ્વારકા’ શબ્દને ‘દ ્ વારકા’ જેમ બતાવે છે. આ તો ન પોસાય. પછી બીજા ફોન્ટની સર્ચમાં હતો. બીજા ઘણા બધા મળ્યા. લેઆઉટ્સ પણ સરસ. પણ મુશ્કેલી એક જ હતી. આ બધા ફોન્ટ્સ Open Type – Open Source નહોતા. બધા કોઇની માલિકીના હતા. મારે એક એવા ફોન્ટ્સની જરૂરીયાત હતી કે જે કોઇ પણ પ્રકારની કોઇરાઇટ વિના હોય અને ઓપન સોર્સ હોય. જેથી કરીને હું પણ તેમાં ભાગ લઇ શકું. આમ કરતાં કરતાં એક ફોન્ટ ધ્યાનમાં આવ્યા – “Lohit Gujarati”. હા, લોહિત ગુજરાતી. આ ફોન્ટ મુળ તો Fedore માં વપરાય છે. આમ છતાં Open Source હોવાના કારણે તે TTF, OTF, WebFont તરીકે ઉપલબ્ધની લીધે બહુ પ્રચલિત થઇ રહ્યા છે. મેં આ ફોન્ટનો યુઝ કરવાનું નક્કી કર્યું. શરૂઆત કચેરીના કાગળોથી કરી. નક્કી કર્યું કે હવેથી મારી શાખાના દરેક કાગળો માત્ર લોહિત ગુજરાતી ફોન્ટમાંથી જ લખાશે. અને થયું પણ ખરુ. ધીરે ધીરે આ ફોન્ટ બીજા બધાને પણ પસંદ આવવા લાગ્યા, અને હવે મારી કચેરીના દરેક કાગળ Lohit Guajratiમાં જ લખાય છે. પહેલાં તો મેં એવું નક્કી કરાવ્યું કે Font કરતાં Unicode મહત્વનું છે. કારણ કે જો આપણો ડેટા યુનિકોડમાં હશે તો, તે ભવિષ્યમાં બહુ જ ઉપયોગી થશે. આ ફોન્ટ વાપરતાં એક ખામી જણાયઇ. મેં જોયું કે Lohit Gujaratiમાં ‘ધ’ અને ‘ઘ’ બન્ને સરખા જ દેખાય છે. જો કે જે લોકો પહેલેથી LMG વિગેરે વાપરતાં એને કશો ફેર ન પડતો કેમકે એ લોકોને ધ-ઘ, પ-૫ (પાંચ), ર-૨ (બે) બધુ સરખુ જ લાગતું. પરંતુ મને એ ગમ્યું નહીં. અને એમ થયું હું ફોન્ટ વાપરુ છુ, તો અને ઓપન સોર્સ છે, પોતે કમે મોડીફાઇ ન કરી શકું. ઇન્ટરનેટ પર સર્ફીંગ કર્યું. અને FontForgeની મદદથી ધ, અને ઘ ને અલગ કર્યા. બન્નેનો લે-આઉટ બદલાવ્યો. અને ત્યારબાદ મારી કચેરીના બધા કમ્પ્યુટરમાં એ ફોન્ટ અપડેટ કરી દીધા. પણ આ તો મારા પુરતો જ સુધારો હતો. એમ થયું કે બીજા બધા Lohit Gujarati વાપરતાં હશે તેનુ શું? મેં Lohit Gujarati ફોન્ટના ડેવલપર પ્રવિણભાઇ સાતપુતેનો સંપર્ક કર્યો અને BugZillaમાં આ અંગેની Bug દાખલ કરી. થોડાક દિવસો પછી મને ઇ-મેઇલ આવ્યો, જેમાં પ્રવિણભાઇ કહ્યું કે આ બગ સોલ્વ કરવમાં આવી છે. ત્યારબાદ મેં ઘણી વખત બીજી કેટલીક બગ નોંધાવી અને સોલ્વ થઇ.

હવે મુદ્દાની વાત. આ બ્લોગ લખવાનું મુળ કારણ… Lohit Gujarati ફોન્ટ હું એક જ વાપરું છું તેવું નથી. Fedore systemમાં તો તે આવે જ છે. હવેના Android ફોનમાં પણ default ગુજરાતી ફોન્ટ તરીકે Lohit Gujarati પ્રી-ઇન્ટોલ્ડ આવે છે. અને મને વધારે ખુશ ત્યારે થઇ, જ્યારે મહેસૂલ વિભાગમાંથી કેટલાક પત્રો, પરિપત્રોમાં Lohit Gujarati ફોન્ટમાં આવ્યા. આ વાત મને બહુ ગમી. કારણ કે લોહિત ગુજરાતી ફોન્ટનો વ્યાપ ધીરે ધીરે વધી રહ્યો છે. આ કોઇ માર્કેટીંગ નથી. પરંતુ જ્યારે આ બાબત મેં ફોન્ટના ડેવલપર પ્રવિણભાઇને કહી ત્યારે તે બહું રાજી થયા. અને કેમ ન થાય, પોતે ડેવલપ કરેલા ફોન્ટ ગુજરાત સરકારની કચેરીઓ, મહત્વનું ખાતું – મહેસૂલ વિભાગમાં જ્યારે વપરાતાં હોય તે તેના માટે ગર્વની વાત છે. મને પણ, કારણ કે હું આ લોહિત ગુજરાતી ફોન્ટમાં મહત્વના ફેરફાર લાવ્યો છું.

Project Lohit Gujarati:

ઇ-ધરા: એક સફળ પહેલ

બીજા અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં ગુજરાત ઇ-ગવર્ન્સમાં ક્યાંય આગળ પડતુ છે એમ કહીએ તો એમાં કોઇપણ અતિશિયોક્તિ નથી. પરમદિવસે ઇ-ધરાની તાલીમ માટે DISRA, ગાંધીનગર ખાતે જવાનું થયું. આ તાલીમ દરમિયાન ઘણુ બધુ નવું શિખવાનું મળ્યું, અને NICનાં બે ઓફિસરોને સાંભળવાનો મોકો મળ્યો. આ બન્ને એટલે અમિતભાઇ શાહ તથા નિલેશભાઇ જેઠવા. નિલેશભાઇનું નામ તો સાંભળેલું પણ રૂબરૂ મુલાકાત પણ થઇ. મને પહેલેથી જ NICમાં રસ છે. જોબમાં જોડાયા પછી NIC  નો વિશેષ પરીચય થયો, અને રસ વધ્યો. તો આજે મારે ઇ-ધરા વિષે થોડું લખવું છે.  હું ઇ-ધરાને જેટલે અંશે સમજી શક્યો છું, તે કહેવા પ્રયત્ન કરૂ છુ.

મારા મત મુજબ ગુજરાતની ઘણી બધી સફળ પહેલોમાંની એક સૌથી સફળ પહેલ એટલે “ઇ-ધરા”. ઇ-ધરા પ્રોજેક્ટનો પાયો સને 1888-89 દરમિયાન નખાયો. ત્યારબાદ 1997થી આ પ્રોજેક્ટને National Informatics Center (NIC)નો સહયોગ પ્રાપ્ત થયો. NIC દ્વારા શરૂઆતમાં પાયલોટ તરીકે એક તાલુકામાં કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી, અને તલાટી (પંચાયત મત્રી) દફતરે રખાતા રેકર્ડને કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ કરવાની શરૂઆત થઇ. ત્યારબાદ તમામ જીલ્લા કલેક્ટર કચેરીએ એજન્સી મારફત બધા ગામ નમુના નં. 7, 8-અ તથા 12 (ત્યારે બન્ને 7/12)ની ડેટા એન્ટ્રી કરવામાં આવી. અને આ પ્રોજક્ટને મુખ્યમંત્રીશ્રીનો આવકાર મળતા, 26 જાન્યુઆરી, 2004થી કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ રેકર્ડને અમલમાં મુકાયું. ત્યારબાદ 2004-05-06 માં અધિકારીઓ/કર્મચારીઓને ઇ-ધરાની તાલીમ આપાઇ. ત્યારબાદ તાલીમ કાર્યક્રમ બંધ થઇ ગયો, પરંતુ ફરીથી એક વખત નવા જુસ્સા સાથે બધાના પ્રયત્નોથી એપ્રિલ, 2012માં પંડીત દીનદયાળ મોજણી અને વહીવટી સંસ્થા (DISRA), ગાંધીનગર ખાતે તાલીમ કાર્યક્રમનો ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યો. ત્યારે ફરીથી બધા જીલ્લાઓના કર્મચારીઓને ઇ-ધરાની તાલીમ આપાઇ. અને હવે તો તાલીમ કાર્યક્રમો ચાલુ જ છે. જેનાથી કર્મચારીઓને વિશેષ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય.

હું તો ઇ-ધરા એપ્લીકેશ તથા તેના વિવિધ સોફ્ટવેરો જોઇ (ઉપયોગ કરીને) ઉંડા વિચોરોમાં પડી જાંઉ છું, કારણ કે આની પાછળ કેટલું બધુ કોડીંગ તથા લોજીક છે. આટલો બધો ડેટા એકી સાથે સાચવી રાખતું આપણું State Data Center (SDC) પણ કેટલું પાવરફુલ છે, જેની પર દરરોજ અસંખ્યા સાયબર એટેક થાય છે, જેને SDC/Central Serverની પાવરફુલ ફાયરવૉલને પાર રોકી દે છે. શરૂઆતના તબ્બકામાં ઇ-ધરાનો સંપૂર્ણ ડેટા જેતે લોકલ સર્વર પર રખાતો, જેને બદલે હવે માઇગ્રેશન કરી, સ્ટેટ ડેટા સર્વર તથા સેન્ટ્રલ સર્વર, ગાંધીનગર ખાતે ખસેડાયેલ છે. આ તમામ ડેટા ગુજરાતી ભાષામાં હોય, યુનિકોડમાં કન્વર્ટ કરી દેવાયેલ છે.

 

રેવન્યુ તલાટી @ ઇ-ધરા

હાલ ઇ-ધરામાં નવનિયુક્ત મહેસૂલી તલાટીઓને નિમણુંક આપાઇ છે. જેને ઇ-ધરાની તાલીમ પણ આપાઇ રહી છે. જુના એજન્સીના ઓપરેટરોની પ્રથા રદ્દ કરી, નવનિયુક્ત રેવન્યુ તલાટીઓને આ કામગીરી સોંપવામાં આવી છે. અત્યારે મોટાભાગના તાલુકાઓમાં ઇ-ધરાની કામગીરી રેવન્યુ તલાટીઓ સંભાળી રહ્યા છે. અને બહુ જ સફળતા પુર્વક કામગીરી થઇ રહી છે. આ ઉપરાતં સબ ઇ-ધરાનો પાયલોટ પણ કદાચ શરૂ છે, જે પણ કંઇક નવી સફળતા લઇને આવશે. સરકારે પણ જોયું છે, અનુભવ્યું છે, અને સારો એવો પ્રતિભાવ પણ મળ્યો છે. સરકારને મહેસૂલી (રેવન્યુ) તલાટી પાસેથી ઘણી બધી આશા છે. અને એ સાકાર થશે જ. કેટલાક તાલુકામાં રેવન્યુ તલાટીઓને 135 ડીની નોટીસની કામગીરી આપવામાં આવેલ છે, તો કેટલાક તાલુકામાં અન્ય કામગીરી સોંપવામાં આવેલ છે. ભલે અત્યારે થોડું ગુચવાયેલ જણાતું હોય, પરંતુ ભવિષ્ય ઉજળું હોઇ શકે…

 

ભવિષ્ય @ ઇ-જમીન

હવે એ સમય દુર નથી, કે આપણે ઘરભેઠા કોઇ પણ કચેરીને લગત અરજી કરી શકીશું, અને એનો તાત્કીક પ્રત્યુત્તર મળી રહે. ઇ-ધરાને સબ રજીસ્ટરની કચેરી સાથે લીન્કઅપ આપી દેવાયી છે, જેથી અરજદારને ઇ-ધરા ખાતે આવવું પડુતં નથી, અને ત્યાંથી તેના ફોટો-ફિંગર પ્રિન્ટ વેરીફાઇ થઇ જાય. અરજદાર પોતે પોતાની અરજીની સ્થિતી ઓનલાઇન ઇન્ટરનેટ પરથી જાણી શકશે. હું તો ત્યાં સુધી વિચારૂ છું કે એ સમય  પણ દુર નથી કે અરજદાર પોતે એક SMS કરે, અને એક જ મિનિટમાં અરજદારના મોબાઇલમાં ગામ નમુના નં.7, 8-અ, અથવા 12 કે 6ની અદ્યતન માહિતી મળી રહે. અને એ કાંઇ અઘરૂ પણ નથી, NIC આના માટે સંપૂર્ણ પણે સક્ષમ છે. SMS સર્વિસીસ તો શરૂ કરી જ દીધી જ છે, અરજદાર જેવી અરજી આપે, કે તુરત જ તેને મોબાઇલમાં SMS મળે છે: AAPANI ARJI SWIKARAI GAI CHHE… અને જ્યારે તેની નોંધ પ્રમાણિત થાય, અને S-Form બની ગયા બાદ, જ્યારે અસર અપાય ત્યારે ફરીથી એક SMS મળે છે.

અરજદાર કોઇપણ કચેરીની અરજી માત્ર તેના ATVT  કેન્દ્ર ખાતે આપી દે. ઇ-ધરા પ્રોજેક્ટને આજ સુધી ઘણા બધા એવોર્ડ્સ પણ મળી ચુક્યા છે. થોડા સયમ પહેલાં દિલ્હી ખાતે મળેલી એક કોન્ફરન્સમાં જણાવવામાં આવ્યું કે ગુજરાત લેન્ડ રેકર્ડ કમ્પ્યુટરાઇઝેશન તથા રીસર્વેની કામગીરીમાં બીજા અન્ય રાજ્યો કરતાં ઘણુ બધુ આગળ પડતું છે. આજે ભારતના બીજા સમૃદ્ધ રાજ્યો જેવા કે કર્ણાટક, હરિયાણા જેવા રાજ્યો આપણી LRC સીસ્ટમનું પરીક્ષણ કરવામાં માટે આવે છે.  અને હજુ તો ઘણુ બધુ કમ્પ્યુરાઇઝેશન થવાનું છે, ઘણી બધી સફળતા હાંસલ કરવાની બાકી છે…

ગુજરાતી વિકિસ્રોત – gu.wikisource.org

Image

ગુગલમાં કોઇ શબ્દ માટે સર્ચ બટન દબાવો એટલે મોટે ભાગે પહેલી લીંક Wikipediaની જ હોય છે. અને આપણે મોટે ભાગે તેનો જ  સંદર્ભ તરીકે ઉપયોગ કરીએ છીએે. કારણ માત્ર એટલુ જ કે એ ન તો કોઇ એક વ્યક્તિથી લખાયેલું છે, કે તેમાં માત્ર કોઇ એક વ્યક્તિના અભિપ્રયા જ હોય. આથી જ આપણે પહેલા સંદર્ભ તરીકે વિકિપીડિયાની પસંદગી કરીએ છીએ. અંગ્રેજી વિકિપીડિયા ઇન્ટરનેટ પર માહિતી મેળવવા માટેનું મોટામાં મોટું સંદર્ભ ગ્રંથ બની ગયું છે.

ગુજરાતી વિકિપીડિયાની શરૂઆત જૂલાઇ, ૨૦૦૪માં થઇ. ધીરે ધીરે આજે ગુજરતી વિકિપીડિયામાં આપણી પાસે ૨૨૦૩૬ જેટલા લેખો છે. ગુજરાતી વિકિપીડિયા બહુ જ સરસ રીતે ફુલીફાલી રહ્યુ છે. આજ રીતે હવે ગુજરાતી વિકિસ્રોત (વિકિસોર્સ) પણ ઉપબ્ધ થયું છે. પરમ દિવસે તા. ૨૭ માર્ચ, ૨૦૧૨ના રોજ ગુજરાતી વિકિસ્રોતનું ડોમેઇન – http://gu.wikisource.org અસ્તિત્વમાં આવ્યું. આના માટે તા. ૫ માર્ચ, ૨૦૦૯ના રોજ વિકિમીડિયા સમક્ષ નવા ડોમેઇનની અરજી મુકવામાં આવી હતી. આ અગાઉ વિકિસ્રોતની મેઇન વેબસાઇટ પર ગુજરાતી શ્રેણીની અંદર ગુજરાતી વિકિસ્રોતનું અસ્તિત્વ હતું. થોડા સમય પહેલાં ગુજરાતી વિકિસ્રોતની અરજી વિકિમીડિયાની લેંગ્વેજ કમીટી દ્વારા સ્વીકારવમાં આવી. અને ત્યારબાદ ગુજરાતી વિકિસ્રોત માટેનો લોગો ક્યો રાખવો તેની ચર્ચા ગુજરાતી વિકિપીડિયાના ચોતરા પર કરવમાં આવી. જેમાં મેં પણ ભાગ લીધેલો. તેમાં મતદાન થયું. અને ગુજરાતી વિકિસ્રોત માટેનો લોગો પંસંદ કરવામાં આવ્યો. ત્યાર બાદ પરમ દિવસે વિકિમીડિયા દ્વારા ગુજરાતી વિકિસ્રોતનું ડોમેઇન – http://gu.wikisource.org બનાવામાં આવ્યુ.

વિકિસ્રોત શી રીતે ઉપયોગી થશે ?
ગુજરાતી વિકિસ્રોત ગુજરાતી સાહિત્ય માટેનું શ્રેષ્ઠ ગ્રંથાયલ સમાન બની રહેશે. અહીં કોઇ પણ વ્યક્તિ પોતાનું યોગદાન આપી શકશે. ગુજરાતી ભાષાની શ્રેષ્ઠ રચનાઓ અહીં સમાવી શકાય. જે લેખક/કવિ/સર્જકની કૃતિઓ કોપીરાઇટ હેઠળથી મુક્ત થઇ ગઇ હોય, તેને આપણે ગુજરાતી વિકિસ્રોત પર મુકી શકીએે. ભારત સરકારના કોપીરાઇટ એક્ટ મુજબ સર્જકના મૃત્યુના ૬૦ વર્ષ બાદ, તેનું સર્જન કોપીરાઇટથી મુક્ત થાય છે. આથી આદ્ય કવિ નરસિંહ મહેતા, ગાંધીજી, ઝવેરચંદ મેઘાણી, કવિ કલાપી વગેરે જેવા સર્જકોનું સાહિત્ય સર્જન વિકિસ્રોત પર મુકી શકાય તેમ છે. હાલ વિકિસ્રોત પર બે થી ત્રણ પુસ્તકો જ મુકી શકાયા છે. શરૂઆત ગાંધીજીના એક નાના પુસ્તક – “રચનાત્મક કાર્યક્રમ” થી કરવમાં આવી. જેમાં અમે (શુશાંતભાઇ, હું, ઘવલભાઇ, અશોકભાઇ, વ્યોમભાઇ, તથા જયશ્રીબેન) બધાએ એક એક પ્રકરણ ટાઇપ કરી, તેને ગુજરાતી વિકિસ્રોત પર મુક્યુ. આ રીતે અત્યાર સુધીમાં વિકિસ્રોત પર બે થી ત્રણ પુસ્તકો (પુરેપુરા) મોજુદ છે.

વિકિસ્રોતમાં આપનું યોગદાન:
ગુજરાતી વિકિસ્રોતમાં કોઇ પણ વ્યક્તિ પોતાનું યોગદાન આપી શકે છે. ગુજરાતી વિકિસ્રોત પર ઉપર જણાવ્યા મુજબ જે સર્જકની કૃતિ કોપીરાઇટથી મુક્ત થઇ ગઇ હોય, તેને જ મુકવા વિનંતી. જેથી કરીને ભવિષ્યમાં કોઇ પણ પ્રકારના પ્રશ્નો ઉપસ્થિત ન થાય. વિકિસ્રોત પર વિકિપીડિયાની જેમ નારાયમ લેખન પદ્ધતિ ઉપલબ્ધ છે. જેના વડે આપ સરળતાથી ગુજરાતી ટાઇપ કરી શકો છો. માત્ર CTR + M પ્રેસ કરવાથી, નારાયમ લેખન પદ્ધતિ સક્રિય થઇ જશે. ત્યારબાદ તમે જે રીતે અંગ્રેજીમાં ટાઇપ કરો છો, એ જ રીતે ગુજરાતીમાં ટાઇપ કરી શકશો. (ગુજરાતી લિપ્યાંતરણ). આ ઉપરાંત અહીં ઇનસ્ક્રિપ્ટ કિ-બોર્ડ લેઆઉટ પણ ઉપલબ્ધ છે.

ઇન્ટરનેટ પર સર્ચ કરતાં એવું પણ જાણવા મળેલું કે મરાઠી વિકિસોર્સમાં સંદર્ભ સાહિત્ય મુકાવમાં મહારાષ્ટ સરકાર મદદ કરશે. એજ રીતે આપણી સરકાર, સંસ્થાઓ જેમ કે ગુજરાતી સાહિત્ય પરીષદ જે પહેલે થી ગુજરાતી વિકિપીડિય પર સક્રિય  છે, તે પણ વિકિસ્રોતમાં પોતાનું યોગદાન આપી શકે. ગુજરાતી સાહિત્યને લગતી આપણે ત્યાં ઘણી બધી વેબસાઇટો છે. જો આ વેબસાઇટો પર કોપીરાઇટ મુક્ત સાહિત્ય હોય, તો તેની મંજુરી લઇ,  વિકિસ્રોત પર મુકી શકાય, જેથી ભવિષ્યમાં બધુ એક જગ્યાએથી ઉપલબ્ધ બની શકે…

Gujarati Wikipedia – ગુજરાતી વિકિપીડિયા

Wikipedia નો પરીચય આપવો પડે તેમ નથી. Internet પર માહિતી આપતુ મોટામાં મોટુ સ્રોત એટલે વિકિપીડિયા.  વિકિપીડિયાની  શરૂઆત 2001 મા જીમ્મી વેલ્સ (Jimmy Wales) અને લેરી સેન્ગર (Larry Sanger) દ્વારા કરવામા આવી. લેરીએ તેનુ નામ Wikipedia રાખવાનુ નક્કી કર્યું. આજે 2011 મા વિકિપીડિયા 282 ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. અત્યારે વિકિપીડીયા 20 મીલીયન જેટલા લેખો ધરાવે છે.

હવે વાત કરીએ આપણા ગુજરાતી વિકિપીડિયાની. http://gu.wikipedia.org – ગુજરાતી વિકિપીડિયાની શરૂઆત 2004 મા કરવામા આવી. આજે ગુજરાતી વિકિપીડિયામા 21557 લેખો લખાયેલા છે. 9715 જેટલા ગુજરાતી વિકિપીડિયાના યુઝર્સ – સભ્યો છે, જેમાથી 60 જેટલા સક્રીય સભ્યો છે, કે જેઓ ગુજરાતી વિકિપીડિયામા પોતાનું યોગદાન આપે છે. (એ વાતનો આનંદ છે કે એ 60માં હું પણ છું.)

વિકિપીડિયાને હજુ ઘણા લેખોની જરૂર છે, પરતું આપણી નબળાઇને કારણે ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં માત્ર 21557 લેખો જ છે, જ્યારે हिन्दी विकिपीडिया મા 100469 અને मराठी विकिपीडिया મા 34602 લેખો લખાયેલ છે. ગુજરાતી વિકિપીડિયાનો ઉપયોગ તો ઘણા કરે છે, પરંતુ નવા લેખો બહુ જ થોડા લખાય છે. બહુ જ થોડા-ઘણા ફેરફારો થાય છે. શા માટે લોકો ગુજરાતી વિકિપીડિયમા પોતાનુ યોગદાન નથી આપતા ?

ચાલો ગુજરાતી વિકિપીડિયાને સમૃદ્ધ બનાવીયે. હવે તો Google Translate પણ ઉપલબ્ધ છે, જેનાથી માત્ર English Wikipedia નો લેખનું ભાષાંતર પણ કરી શકાય છે. જોકે સંપુર્ણ શુદ્ધ ભાષાંતર તો ન થઇ શકે, પરંતુ આપણે તેને ફેરફાર તો કરી શકીએ ! તો પછી શું વિચાર કર્યો, આજથી ગુજરાતી વિકિપીડિયામા તમારૂ યોગદાન આપશો કે ???

Gujarati Quiz | ગુજરાતી પ્રશ્નોત્તરી

આવતી કાલે નાયબ મામલતદારની પરીક્ષા છે. મે તો ફોર્મ નથી ભર્યુ, પણ બીજા ઘણા લોકો આ પરીક્ષા દેવાના છે. મને થયું કે ચાલો આપણે તેઓની કોઇક રીતે મદદ કરીએ. એટલે ઘણા દિવસોની મહેનત પછી એક બૂક (PDF) બનાવી છે. જેમાં ગુજરાતી પ્રશ્નો કે જે આવી પરીક્ષાઓમાં પુછાઇ શકે તેવા પ્રશ્નોને ભેગા કરીને બનાવી છે. આ PDF (Gujarati-Quiz.pdf) આપ ફ્રીમાં ડાઉનલોડ કરી શકશો. આના માટે સ્પેશઇલ બ્લગો – વેબસાઇટ બનાવી છે – http://www.gujaratiquiz.co.cc આ વેબસાઇટ પરથી તમે ગુજરાતી પ્રશ્નો ફ્રીમાં ડાઉનલોડ કરી શકશો.

Enable INR Rs. – ₹ in Computer | કોમ્પ્યુટરમાં ભારતીય રૂપિયાને પ્રસ્થાપીત કરો


INR
Indian Rupee
ભારતીય રૂપિયો
Rs.

INR SYMBOL

INDIAN RUPEE SIGN

 

આજે કાઇંક જુદો જ વિષય લીધો છે. આપણા દેશનાં ચલણનું ચિહ્ન. જી હા, પહેલાં તો ગુજરાતી વીકીપીડિયા – (http://gu.wikipedia.org) પર તેના વિષે થોડું ઘણું લખ્યું અને પછી વિચાર આવ્યો કે ચાલો આજે બ્લોગ પર પણ મુકી જોઇએ…

આમ તો ભારતીય રૂપિયાને પોતાનું આગવું આંતરરાષ્ટ્રીય ચિહ્ન મળ્યું એને ઘણો સમય પસાર થઇ ચુક્યો છે, પરંતુ હજુ સુધી આપણા કમ્પ્યુટરોમાં એને સ્થાન નથી મળ્યું. માહિતીના અભાવે કે પછી ઓછા પ્રચાર અને પ્રસારને કારણે આપણો આ ભારતીય રૂપિયો બહુ પ્રચલીત ન થયો.

સૌ પ્રથમ તો એ એક બહુ સારી વાત છે કે ગયા વર્ષે જ તેને Unicode Consortium દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાન પ્રાપ્ત થયું. તેને યુનીકોડમાં U+20B9 મું સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

હવે હું મારી વાત કરુ તો, જ્યારે આ સિમ્બોલ ભારત સરકાર દ્વાર જનતા માટે ખુલ્લો મુકવામાં આવ્યો ત્યારે મારી ખુશીનો પાર ન રહ્યો ! અને મને ત્યારેજ એક સવાલ મગજમાં ઉદ્ભવ્યો કે આને યુનીકોડમાં ક્યારે સ્થાન અપાશે. પછી તો હું જ્યારે પણ સાઇબર કાફેમાં જતો ત્યારે બસ તેના વિષે જ માહિતી મેળવતો. (ત્યારે મારી પાસે આ આઈડીયા નેટ સેટ્ટર – ડોકોમોની જોડી નહોતી). પણ જાણવા મળ્યુ કે તેને યુનીકોડ દ્વારા પણ માન્યતાં પ્રાપ્ત થઇ છે અને તેને Unicode 6માં શમાવેશ કરવામાં આવશે. હમણાં જ થોડા દિવસો પહેલા શ્રી પણવ મુખરજીએ Rs. – ₹ ની સાઇનને આપણી ચલણી નોટોમાં પણ લાવવાંનો પ્રસ્તાવ મુક્યો હતો.

હવે બીજો પ્રશ્ન એ થયો કે એને આપણાં કોમ્પ્યુટરમાં કઇ રીતે એનેબલ કરવો. તો આજે એનાં વિષે થોડુ જાણીએઃ

આપણાં કોમ્પ્યુટરમાં ભારતીય રૂપિયાને એનેબલ કરવાં માટે ત્રણ રસ્તા છેઃ
(૧) નોન-યુનીકોડ ફોન્ટ
(૨) વેબરૂપી પ્રોજેક્ટ
(૩) માઇક્રોસોફ્ટ અપડેટ

પહેલો રસ્તો બહુ જ સરળ છે. માત્ર એક ફોન્ટ તમારાં પીસીમાં ડાઉનલોડ કરી લો. અને INR – Rs. ની સાઇન વાપરો. આ ફોન્ટ તમે ફ્રીમાં http://india.gov.in/knowindia/rupeefont.zip પરથી ડાઉનલોડ કરી શકશો.

બીજો રસ્તો છે એ બહુ જ ઉપયોગી છે. અને એમાંયે આપણાં માટે કે જેઓ ઇન્ટરનેટ વાપરે છે – વેબસાઇટ – બ્લોગ ચલાવે છે વગેરે… વેબરૂપી એ એવા API તૈયાર કર્યા છે કે તમારે કોઇપણ જાતનાં ઇન્સ્ટોલેશન કરવાની જરૂર નથી. આપોઆપ તમારા બ્રાઉઝરમાં INR – Rs. – ₹ નો સિમ્બોલ એનેબલ થઇ જશે. કોઇપણ ક્લાઇન્ટનાં બ્રાઉઝરમાં તે જ્યાં પણ “Rs.” દેખાશે ત્યાં તે ₹ – Rs. નું ચિહ્ન તૈયાર કરી દેશે. તમારે માત્ર તમારી વેબસાઇટમાં એક જ લાઇનનો જાવાસ્ક્રીપ્ટનો કોડ લખવો પડશે. વધુ માહિતી માટે વેબરૂપી પ્રોજેક્ટની વેબસાઇટ http://webrupee.com/ પર જાઓ

ત્રીજો અને બહુ જ ઉત્તમ રસ્તો છે. પણ એ બધા જ કરી શકે તમે નથી. કારણ કે એક તો બહુ જ ઓછાને આના વિષે માહિતી છે. અને હોય તો પણ વેબસાઇટ ડેવેલોપરે બીજા ક્લાઇન્ટો વિષે પણ વિચારવું પડે કે જેણે આ ફીચર્સ અપડેટ નથી કર્યા. અહીં તમારે માત્ર એક માઇક્રોસોફ્ટનું અપડેટ ડાઉનલોડ કરવાનું રહેશે. જે ફ્રી છે. ડાઉનલોડ કરવા માટે http://support.microsoft.com/kb/2496898 પર ક્લીક કરો.

મે બધા રસ્તા અજમાવી જોયા છે. અને આપે ???